O misterioso baúl de Verdi con 5.000 bosquexos musicais ve a luz

 

O arquivo, ata o momento de acceso moi restrinxido, quedará a partir de mañá a disposición do público. O compositor mostrou o seu desexo de que fose queimado.

Nos títulos de crédito que abrían a serie  Verdi que emitiu TVE en 1985 aparecían unha sucesión de vellos manuscritos musicais, precedidos polo elegante trazo da firma do compositor, e acompañados polo dramático preludio de  Rigoletto. Eses manuscritos do compositor forman parte dun inmenso fondo musical que, xunto a cartas e anotacións, está a piques de ver a luz. Ata agora, conservouse dentro dun misterioso baúl verde escuro na Vila  Verdi en Sant’ Agata, a principal residencia do compositor, desde 1851, en  Villanova  sull’Arda ( Piacenza).

O referido baúl, fabricado en Chicago por  Marshall  Field &  Co.  Retail a finais do século  XIX, incluía 5.434 páxinas de esbozos e borradores musicais. Están divididos en 17 cartafoles, por composicións, que abarcan desde Luisa Miller (1849) ata as Catro pezas sacras (1897), á que se suma un cartafol branco con algúns bosquexos do ballet que  Verdi escribiu, en 1894, para a estrea en París de  Otello. Non parece que conteña ningunha obra descoñecida, aínda que o seu contido nunca foi desvelado en detalle. Ten, iso si, un valor incalculable para coñecer o proceso creativo do compositor italiano. Inclúe desde unha versión preliminar da famosa melodía da  donna  è  mobile, de  Rigoletto, ata unha primeira versión do suxeito da fuga  Tutto  nel  mondo  è burla que pecha  Falstaff, pasando por un bosquexo do popular  Brindisi, da  Traviata. Pero tamén hai anotacións moi relevantes que denotan a casualidade da súa conservación. Dentro do cartafol, con máis de 400 esbozos de  Otello e case 900 de  Falstaff, o propio  Verdi escribe: “Queimar este paquete de papeis”.

Este martes, 29 de xaneiro, lonxe de cumprir esa insólita vontade do compositor, presentarase en Parma unha descrición analítica deste fondo de bosquexos musicais. Un estudo da  musicóloga Alessandra  Carlotta  Pellegrini,  exdirectora do  Istituto dei  Studi  Verdiani, incluído no seu anuario,  Studi  verdiani 28. Pero tamén unha catalogación técnica realizada por unha  archivista unida á súa dixitalización que promoveu a Dirección xeral de Arquivos do Ministerio de Bens e Actividades Culturais do Goberno italiano. “Agora que o baúl está aberto, e as páxinas están dispoñibles para todos, esperamos o inicio dunha nova etapa nos estudos sobre as óperas de  Giuseppe  Verdi”, afirma  Pellegrini na revista italiana  Classic  Voice.

Pero antes non foi así. Sábeo ben  Fabrizio  Della Cogomelo, profesor da Universidade de Pavía e unha das máximas autoridades actuais en ópera italiana do século  XIX, cuxa imposibilidade de consultar eses fondos foi denunciada desde as páxinas de Correr  della  Sera e  The Times a finais de 2015. “A existencia destes materiais en Sant’ Agata coñecíase desde 1941, en que se publicou o facsímile do bosquexo de  Rigoletto. Despois, tan só algúns privilexiados puideron consultalos, aínda que nos noventa Alberto  Carrara  Verdi, herdeiro do compositor, permitiu o acceso para as edicións críticas de varias óperas”, relataba  Della Cogomelo onte ao PAÍS. Este profesor italiano publicou, en 1996, a edición crítica da  Traviata e, catro anos máis tarde, un volume monográfico cos esbozos desa ópera. “Pero, tras a morte de Alberto  Carrara  Verdi, en 2001, os materiais volvéronse inaccesibles polas disputas entre os novos herdeiros. A situación tampouco cambiou, en 2008, cando ese patrimonio foi declarado de interese nacional e suxeito á custodia da  Superintendencia de Arquivos de Emilia- Romaña”, engade.

A partir de 2015, esa circunstancia foi tamén denunciada por Mauro  Balestrazzi, en varios artigos da revista  Classic  Voice, onde publicou un primeiro inventario xeral do baúl. Desde ese medio, ademais, remitiuse ao ministerio competente unha carta asinada por máis de cincuenta intelectuais e músicos da talla de  Barenboim,  Chailly, Domingo,  Mehta,  Pappano, Pollini e  Zedda, entre outros, pedindo a intervención estatal sobre os fondos tanto do Arquivo  Verdi en Sant’ Agata como do Arquivo Puccini en Torre do Lago. O resultado materializouse, o 10 de xaneiro de 2017, no caso de  Verdi, co traslado, por parte dunha parella de funcionarios acompañados por dous  carabinieri, do famoso baúl ao  Archivio dei  Stato de Parma, unha acción que foi cualificada de “roubo” por parte das autoridades culturais de  Piacenza e os herdeiros do compositor.

“O acceso libre a eses fondos  verdianos abre grandes expectativas para os investigadores e especialmente para as edicións de Don Carlos e Aida en diante”, recoñece  Francesco  Izzo, responsable da edición crítica das obras de  Giuseppe  Verdi que publican  University  of Chicago  Press e  Ricordi. Este especialista recoñeceu ao PAÍS a importancia da dixitalización destes fondos, pero tamén do acceso ao documento físico. Segundo a súa opinión, o incluído dentro do baúl  verdiano podería dividirse entre borradores illados, bosquexos continuos e páxinas descartadas do autógrafo dunha ópera: “Son, precisamente, estes últimos os máis determinantes para documentar os cambios. Por exemplo, non se podería reconstruír a versión de  Falstaff estreada en Milán, en 1893, nin tampouco a primeira versión de  Simon  Boccanegra, de 1857, sen o acceso a estes manuscritos de Sant’ Agata. En todo caso, cada bosquexo é un tesouro cheo de sorpresas”.

https://elpais.com/cultura/2019/01/27/actualidad/1548599221_361317.html

 

Deja un comentario

Tu dirección de correo electrónico no será publicada. Los campos obligatorios están marcados con *

Este sitio usa Akismet para reducir el spam. Aprende cómo se procesan los datos de tus comentarios.